Bruksizm

Bruksizm, bruxism, fenomen Karoly’ego obecnie dotyczy około 65% – 80% populacji, objawia się przez wzmożone napięcie psychiczne i emocjonalne, zaburzenia zwarciowe, brak tolerancji osobniczej na najmniejsze nawet niedoskonałości zwarcia, przedwczesne kontakty, nieprawidłowo wykonane wypełnienia bądź prace protetyczne, nieprawidłowo prowadzone leczenie ortodontyczne. Bruksizm jest parafunkcją zwarciową typu ząb – ząb, w której wzmożone napięcie izometryczne mięśni części twarzowej czaszki prowadzi do przeciążeń układu stomatognatycznego i patologicznego starcia zębów przez nawykowe i niekontrolowane zaciskanie zębów i zgrzytanie zębami jako mechanizm uwalniający organizm od nadmiernego napięcia. W konsekwencji dochodzi do starcia patologicznego wszystkich zębów wymagającej długotrwałego, kosztownego i kompleksowego leczenia. Ponieważ bruksizm związany jest z poziomem stresu, często dotyczy wykształconych osób na wysokich stanowiskach. Zęby kobiet są mniej uwapnione, dlatego starcie częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Bruksizm centryczny występuje przez zaciskanie zębów w ciągu dnia w zwarciu centrycznym, natomiast bruksizm ekscentryczny występuje przez zgrzytanie zębami w nocy w zwarciu ekscentrycznym. Siły wyzwalane na powierzchniach żujących u pacjentów z bruksizmem mogą być nawet dziesięć razy większe niż obciężania fizjologiczne. W wyniku scierania się zębów dochodzi do obniżenia się wysokości zwarcia, przez co kąt między szczęką a żuchwą w stawie jest mniejszy prowadząc do przeciążeń i zaburzeń w stawach skroniowo – żuchwowych objawiając się trzaskami i trzeszczeniami. Nadmierne napięcie mięśni żwaczy może być spowodowane przez przedwczesne kontakty zwarciowe, przeszkody zgryzowe, wady okluzyjne, stres.

Objawy: bóle głowy, bóle karku i pleców, bóle ucha i zaburzenia słuchu, zaburzenia w produkcji śliny przez gruczoły ślinowe, przerost mięśnia żwacza i skroniowego (kwadratowa twarz), tkliwość i bolesność w okolicy przyczepów mięśni żwacza i skroniowego, wzrost napięcia mięśni obręczy barkowej, szczególnie mięśnia mostkowo-sutkowo-obojczykowego, bóle obręczy barkowej i ręki, starcie patologiczne, maceracja i anemizacja śluzówki policzków i języka w linii zgryzu (linea alba), zaniki przyzębia (obnażanie się korzeni zębów), zapalenie dziąseł (krwawienie dziąseł), ubytki klinowe, pęknięcia szkliwa, złamania brzegów siecznych, zwężenie blaszki zbitej, zagęszczenie beleczkowania kości.

Leczenie: zmniejszenie napięcia mięśniowego, eliminacja parafunkcji, odbudowa utraconych tkanek prowadzące do przywrócenia prawidłowej wysokości zwarcia i wzajemnych kontaktów okluzyjnych. Leki: mleczko pszczele – 2 tabletki/dzień – zawiera kompleks wit.B,działa uspokajająco ; herbatki ziołowe – codziennie – działa uspokajająco ; B-kompleks – 350 mg, B1 – 100 mg, B5 – 50 mg, C – 360 mg, wapń – 1500 mg, magnez – 500 mg, cynk – 50 mg. Szyna antybruksizmowa twarda, ponieważ miękka szyna nasila wadę, pobudzając mięśnie do przegryzania podobnie jak guma do żucia. Eliminacja parafunkcji przez zamianę nawyków nieprawidłowych na prawidłowe czyli trzymanie w ciągu dnia zamkniętych ust, lecz rozdzielonych zębów. Przed spaniem zalecane jest powolne jedzenie marchewki lub jabłka w celu zmęczenia mięśni. Pomoże to spalić energię nagromadzoną w ciągu dnia i spokojnie spać, mniej zgrzytając zębami. Kontrolowanie stresu lub znalezienie własnego sposobu na uzewnętrznienie napięcia. Pomaga również psychoterapia i biofeedback. Szyna antybruksizmowa powinna być wykonana na modelach oprawionych w artykulator przynajmniej półindywidualny po deprogramacji pacjenta i zarejestrowania relacji centralnej.

Ból mięśniowo-powięziowy / mialgia / fibrositis / zapalenie mięśni, reumatyzm mięśniowy ma charkter tępy, niepulsujący, nie zawsze pacjent potrafi go dokładnie zlokalizować, zwiększa się w czasie ruchów żuchwy i badania palpacyjnego, jednak w porównaniu z zaburzeniami stawu skroniowo-żuchwowego, ból występuje także w czasie spoczynku. Włókna mięśni są napięte jak taśma /taut band/, wśród nich,w obrębie intrafuzalnych włókien wrzecionka nerwowo-mięśniowego i pokrywają się z punktami akupunkturowymi, znajdują się punkty spustowe /trigger points/, których uciśnięcie powoduje ostry lub przewlekły ból okolicy ciała charakterystycznej dla danego punktu, /mięsień skroniowy->ból głowy/ charakterystyczny jest ból rzutowany pojawiający się przy biernym rozciąganiu mięśnia zawierającego punkty spustowe, mięsień i jego powięzie nie ulegają zmianom organicznym, u chorych stężenie kortyzolu,adrenaliny i noradrenaliny jest wyższe: uraz, stany lękowe,duży stres /managerowie,chorzy psychicznie/, zaburzenia hormonalne /młodzież w okresie dojrzewania,zespół napięcia przedmiesiączkowego,choroby tarczycy,brak cukru/, stany zapalne tkanki łącznej /reematoidalne zapalenie stawów,toczeń rumieniowaty/, przyczyną powstawania motoneuronów jest nadmiar jonów wapnia Ca,które łączą się z tropiną na cienkich filamentach z udziałem ATP,aktywują cykliczne skurcze włókien mięśniowych. rezerwy tlenowe się wyczerpują,dochodzi do niedotlenienia i niedokrwienia włókien mięśniowych,uwalniania jonów wodoru H, amin /serotoniny, histaminy/, kinin osoczowych i prostaglandyn. pobudzone zostają nocyceptory. zużycie ATP uniemożliwia rozkurcz mięśnia. U pacjentów z bruksizmem dłuższe stosowanie szynoterapii może prowadzić do powstania zgryzu otwartego, najbezpieczniejsze jest wtedy stosowanie szyn Ramfjorda i Asha.