Czyrak

Czyrak, furunculus jest to bolesne ropne zapalenie torebki łącznotkankowej obejmujące mieszek włosa i otaczającą go skórę spowodowane zakażeniem gronkowcem złocistym wnikającym wgłąb uszkodzonego naskórka. W obrębie nacieku ropnego dochodzi do martwicy. Po 8-10 dniach od pojawienia się zmian zapalnych tkanka martwicza oddziela się od otoczenia w postaci ropnego czopa wielkości grochu lub czereśni. Ubytek tkanek wypełnia się powoli tkanką ziarninową, która następnie pokrywa się skórą. Mogą występować nawroty czyraka /czyraczność – furunculosis/.

Czyrak gromadny / czyrak mnogi / carbunculus jest to zapalenie wielu mieszków włosowych jednocześnie, obejmujące tkankę łączną i tkankę tłuszczową skóry. Towarzyszą mu silniejsze dolegliwości bólowe, większy wzrost temperatury ciała, ogólne osłabienie oraz bardziej rozległa niż w przypadku czyraka martwica skóry. Zakażeniu sprzyja cukrzyca i wyniszczenie organizmu. Czyrak mnogi występuje najczęściej na barku i potylicy.

Czyrak może okazać się niebezpieczny dla pacjenta, co zależy od stopnia złośliwości flory bakteryjnej oraz lokalizacji procesu zapalnego. Najbardziej niebezpieczne jest umiejscowienie czyraka na wardze górnej, skrzydełkach nosa i policzku, ponieważ szybko zapaleniem obejmowane są ścian naczyń krwionośnych, przez co może dojść do wystąpienia zakrzepu zatoki jamistej, zakrzepowego zapalenia żył, ropowicy oczodołu i zapalenia opon mózgowych.

Postępowanie: należy zbadać poziom cukru we krwi w celu wykluczenia towarzyszącej cukrzycy. Czyraki nosa i warg należy bezwzględnie leczyć w szpitalu. W czasie leczenia należy ograniczyć mówienie i żucie pokarmów, z tego względu chorym zalecana jest płynna dieta. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię celowaną oraz sulfonamidy w dużych dawkach. Stan zapalny może zostać ograniczony przez wykonywanie blokady nowokainowej oraz nagrzewanie diatermią krótkofalową i kwarcową, ponieważ ułatwiają one oddzielenie nekrotycznej tkanki. Należy podawać witaminy A,B, C, żelazo w celu zwiększenia odporności organizmu. Miejscowo zalecane są okłady z 1% salicylu lub rezorcyny w spirytusie, 10% jodu lub octan glinu, 0,1% rywanolu oraz 1% maści ichtiolowej. Ze względu na ryzyko rozprzestrzenienia się procesu zapalnego, czyraków twarzy nie leczy się chirurgicznie.