Wstrząs Anafilaktyczny

 pomimo, że sytuacje zagrażające życiu występują po zastosowaniu leków znieczulających miejscowo w stomatologii jedynie w 0,5 – 1% przypadków, ważne jest aby każdy lekarz dentysta posiadał wiedzę odnośnie udzielania fachowej pomocy medycznej. Objawy wstrząsu anafilaktycznego zależą od stopnia nasilenia reakcji: • stadium 0 – zmiany skórne ograniczone są do miejsca kontaktu z substancją alergizującą, jest to jedyny stan wśród wszystkich odpowiedzi anafilaktycznych i pseudoanafilaktycznych, w którym pacjent nie musi być obserwowany w warunkach szpitalnych, jednak należy pozostawić dłużej w gabinecie w celu wykluczenia uogólniania się reakcji, postępowanie farmakologiczne nie jest konieczne, można podać leki przeciwhistaminowe (clemastin) doustnie lub miejscowo, ewentualnie steroidy miejscowo. Leczenie trwa do momentu ustąpienia objawów, najczęściej kilka dni. Pacjenta należy poinformować o podejrzeniu alergii na konkretny preparat i skierować do alergologa celem dalszego rozpoznania i ewentualnego leczenia. Objawy narastającej reakcji alergicznej: świąd, pokrzywka, rumień, obrzęk powiek, warg, jamy ustnej i gardła, uczucie gorąca na i pod językiem, w gardle, w okolicach dłoni i stóp, obrzęk języka, gardła, krtani, słyszalne świsty, charczenie, chrypka, duszność i splątanie z powodu niedotlenienia, aż do zatrzymania oddechu, bladość i wilgotność skóry, sinica, tachykardia, hipotensja, zaburzenia świadomości, a w skrajnych przypadkach zatrzymanie krążenia.
ol
li• stadium 1 – bóle głowy, świąd i pieczenie stóp, dłoni i ust, pokrzywka i rumień skóry oraz błon śluzowych, wskazana jest obserwacja, pacjent po przedłużonym pobycie w gabinecie powinien otrzymać skierowanie do szpitala, postępowanie farmakologiczne podobne jak w przypadku reakcji miejscowej, ponadto wskazane włączenie środków działających miejscowo w przypadku stanu zapalnego spojówek czy wysięku z nosa.
li• stadium 2 – reakcje oddechowe (duszności, kaszel, świszczący oddech), spadek ciśnienia krwi, parcie na mocz i stolec, konieczna jest natychmiastowa obserwacja i leczenie w warunkach szpitalnych (transport karetką pogotowia),w każdym przypadku duszności należy podać tlen (przez maskę z szybkością 6 l/ min lub okulary, czyli wąsy tlenowe 3l/ min), jeżeli duszność narasta, należy postępować jak w stadium 4 z dominującymi objawami duszności. Należy podać adrenalinę podskórnie 0,1% roztwór (1 mg adrenaliny rozpuścić w 10 ml 0,9% NaCl), a następnie podawać 0,3 – 0,5 ml co 15 minut lub podjęzykowo.
li• stadium 3 – znaczne duszności uniemożliwiające normalne oddychanie, zaburzenia świadomości, jeżeli dominują ciężkie objawy duszności (skurcz oskrzeli): należy jak najszybciej zastosować preparaty wziewne – β2 agoniści (Salbutamol wziewnie), preparaty przeciwcholinergiczne (Bromek ipratropium – Atrovent), glikokortykosteroidy wziewne (Kromoglikan), zawsze wskazana tlenoterapia (przez maskę z szybkością 6 l/min lub okulary czyli wąsy tlenowe – 3 l/min), kortykosteroidy ( Hydrocortyzon 300- 500 mg) i preparaty przeciwhistaminowe (Clemastin 2 mg) domięśniowo, adrenalina podskórnie podobnie jak w stadium 2. Ułożenie pacjenta w pozycji półsiedzącej, leżącej lub nawet Trendelenburga. Częsta kontrola ciśnienia krwi, tętna na tętnicach szyjnych, objawów życiowych. Jeżeli brak wydolnego oddechu (nieregularny, nieefektywne ruchy oddechowe, pojedyncze oddechy), należy udrożnić drogi oddechowe (usunąć z jamy ustnej ciała obce, protezy zębowe, gaziki). Może zaistnieć konieczność sztucznej wentylacji. Adrenalina domięśniowo 0,1% roztwór (1 mg w 10 ml 0,9% NaCl) 0,5 – 1ml co 15 minut. W lżejszych przypadkach efedryna 25 mg domięśniowo.
li• stadium 4 – zatrzymanie funkcjonowania układu krążenia, jest to stan, w którym na skutek reakcji anafilaktycznej doszło do zatrzymania oddechu i krążenia, absolutną koniecznością jest szybka trwająca nie dłużej niż 10 sekund ocena, czy pacjent reaguje na głos i delikatne potrząsanie, czy ma drożne górne drogi oddechowe, czy oddycha normalnie, czy występują objawy zachowanego krążenia. Zadzwonić po pogotowie i w razie konieczności natychmiast zastosować podstawowe czynności reanimacyjne.

słowa klucze: , ,